Ադրբեջանը գերիների հարցը կկապի Արցախի կարգավիճակի հարցի բարձրացման հետ
Հասարակություն
Մեր զրուցակիցն է Միջազգային իրավունքի մասնագետ, փաստաբան Արա Ղազարյանը
Պարոն Ղազարյան, Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանը նշել է, որ պետք է գերեվարվածների հստակ թվեր ներկայացվեն: Ձեր կարծիքով, ինչո՞ւ հայկական կողմը այդ թվերը չի ներկայացնում: Պատերազմից 2 ամիս անց մենք չունե՞նք այդ թվերը:
Իշխանություններն ասում են, որ դա պետական գաղտնիք է, անգամ գրավոր փաստաթուղթ էլ կա: Բայց այս կամ այն տվյալը պետական գաղտնիք է, թե ոչ, օրենքով է որոշվում, օրենքի մեջ էլ կա գերատեսչական ցանկ հասկացություն: Յուրաքանչյուր նախարարություն, որի ոլորտում կա պետական գաղտնիք, ինքը կազմում է տեղեկությունների, տեսակների ցանկ, որը կոչվում է գերատեսչական ցանկ և ըստ դրա կողմնորոշվում են՝ դա պետական գաղտնիք է, թե ոչ: Հիմա եթե դուք Google-ում գրեք Պաշտպանության նախարարության գերատեսչական ցանկ, ձեզ կտա այդ ցանկը, որը բխում է պետական և ծառայողական գաղտնիքի մասին օրենքից: Այստեղ մոտավորապես 52-53 տեսակի ինֆորմացիայի ցանկ կա: Եթե դուք այդ ցանկը նայեք, այնտեղ ռազմագերիների մասին որևէ ինֆորմացիա չեք գտնի, դա նշանակում է, որ ռազմագերիների թվի վերաբերյալ ինֆորմացիան օրենքով սահմանված պետական գաղտնիք չէ: Դա նշանակում է, որ այդ ինֆորմացիան հասարակությանը չտալն անօրինական է: Երկրորդ, հո չե՞նք ասում ճշգրիտ թիվ նշեք, ասեք մոտավոր, ասենք 150-200 է մեր կարծիքով: Ինչ-որ ինֆորմացիա պարտավոր են տալ, որովհետև ինֆորմացիա ուզողը՝ հանրությունը, դրա իրավունքն ունի: Բոլորս էլ հասկանում ենք, որ ճշգրիտ թիվ չեն կարող տալ, որովհետև Ադրբեջանը չի համագործակցում, բայց չեն կարող ասել՝ այդ ինֆորմացիան պետական գաղտնիք է, չենք տալիս, որովհետև օրենքով չի դա, իսկ մենք օրենքի գերակայության երկիր ենք: Ու ես չեմ էլ հասկանում, թե դա ինչով կարող է վնասել, եթե նույնիսկ մոտավոր թիվ նշվի: Այդ անորոշությունն ավելի շատ հարցեր է առաջացնում: Կառավարությունը պարտավոր է ասել, թե մոտավորապես քանի գերու մասին է խոսքը:
Ինչո՞ւ չեն հայտարարում գերիների, նաև անհետ կորածների թիվը, չունե՞ն ամբողջական պատկերը: Ստացվում է, որ անփույթ աշխատա՞նք է իրականացվել:
Ես չգիտեմ՝ ունեն նման տվյալներ, թե ոչ, և չեմ կարող իմանալ: Ես ուղղակի ասում եմ, որ պաշտոնապես հայտարարել են, թե ռազմագերիների թիվը գաղտնիք է, իսկ դա օրենքից չի բխում:
Դուք ունե՞ք մտավախություն, որ այս գործընթացը մտել է փակուղի:
62 հոգու մասով այո, փակուղի է, որովհետև այն, ինչ տեղի է ունեցել նոյեմբերի 9-ից հետո, Ադրբեջանը բոլորովին այլ թեմա է զարգացնում: Մասնավորապես, նշում է, որ ամսի 9-ից հետո գերեվարվածները ռազմագերի չեն, որովհետև ռազմական գործողությունների արդյունքում չեն գերեվարվել, ուստի նրանց նկատմամբ կարելի է քրեական հետապնդում իրականացնել: Մեծ հաշվով Ադրբեջանն ուզում է ասել, որ ռազմագերու հասկացությունը գործում է միջազգային կոնֆլիկտի ժամանակ: Ադրբեջանն ուզում է ասել, որ նոյեմբերի 9-ից հետո միջազգային կոնֆլիկտ չկա, կա ներքին կոնֆլիկտ, որովհետև Ղարաբաղն իմ տարածքն է, հետևաբար, եթե ես այնտեղ հայտնաբերում եմ որևէ զինված խմբավորում, որոնք Հայաստանի Շիրակի մարզից են, ուրեմն իրենք անօրինական են գտնվում այստեղ և քանի որ միջազգային կոնֆլիկտ չկա, նշանակում է իրենք իմ տարածքում անօրինական են գտնվում, և ես կարող եմ նրանց քրեական հետապնդման ենթարկել: Այս թեման է զարգացնում Ադրբեջանը, և այս առումով որոշակի փակուղի է մտնում հարցը: Ադրբեջանը այս հարցը կկապի Արցախի կարգավիճակի հարցի բարձրացման հետ: Իսկ նոյեմբերի 9-ից առաջ վիճակն ավելի պարզ է, միջազգային կոնֆլիկտ է, ռազմական գործողությունների արդյունքում գերեվարված անձը ռազմագերի է, հետևաբար նա պետք է ռեպատրիացվի:
Ի վերջո, մեզ հաջողվելո՞ւ է հասնել այս գործընթացի ավարտին, և Ռուսաստանն այս հարցում ինչ անելիքներ ունի:
Ես վստահ եմ, որ հասնելու ենք, ուղղակի ամբողջ հարցն այն է, թե ինչ ժամանակահատվածում դրան կհասնենք: Ռուսաստանն այստեղ ֆորմալ առումով միջնորդի դեր է խաղում, բանակցությունները դե ֆակտո Ռուսաստանի գործադիր իշխանությունն է վարում՝ Մուրադովը: Մենք չգիտենք, ԱԳՆ-ն վարում է բանակցություններ, թե ոչ, մեզ որևէ տեղեկատվություն չեն տալիս: Լրատվամիջոցներից իմանում ենք, որ Ռուսաստանի գործադիր իշխանությունը հանդես է գալիս որպես միջնորդ, բայց մի քիչ պրոակտիվ:
Քանի որ գերիների հետ կապված մենք տարիներով ձգվող գործընթացի փորձ ունենք, հնարավո՞ր է, որ այս դեպքում ևս դա ձգվի տարիներով:
Այո, հնարավոր է: Թեև հիմա իրավական մեխանիզմներն ավելի ակտիվ են, քան նախկինում, ուստի չեմ կարծում, թե տարիներով կերկարի, որովհետև դրա համար պետք է քաղաքական մեծ ռեսուրս, նաև դիվանագիտական ռեսուրս, որը Ադրբեջանը չունի, որ տարիներով ձգի: Առայժմ կարճաժամկետ ինչ-ինչ նպատակներ է դրել, որ գերիների միջոցով հասնի դրանց, բայց երկարաժամկետ առումով մեր իրավական ռեսուրսները բավականին ակտիվ են, և այդ ճնշմանը երկար տարիներ Ադրբեջանը դժվար թե դիմանա:
